تاریخچه نمای شیشه ای یکی از جذابترین بخشهای سیر تحول معماری مدرن است. تا اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم، ساختمانها بر پایه دیوارهای باربر (حمال) ساخته میشدند؛ به این معنا که دیوارهای بیرونی، علاوه بر جداسازی فضا، وظیفه سنگین تحمل بار سقفها و کل سازه را نیز بر عهده داشتند. به همین دلیل، در گذشته ایجاد پنجرههای بزرگ و استفاده از شیشه در ابعاد وسیع، از نظر مهندسی تقریباً غیرممکن بود.
اما با وقوع انقلاب صنعتی و پیشرفت چشمگیر در تولید فلزات و بتن، تحولی عظیم رخ داد. مهندسان دریافتند که میتوانند وظیفه تحمل بار ساختمان را به ستونهای فولادی و اسکلتهای بتن آرمه محول کنند. این تغییر بنیادین باعث شد دیوارهای بیرونی از زیر بار سنگین سازه رها شوند (دیوارهای غیرباربر) و راه برای خلق نماهای شفاف، وسیع و بینظیر شیشهای باز شود.
اولین نمای شیشهای ساختمان در جهان کجاست؟
شاید برایتان جالب باشد که بدانید اولین نمای شیشه ای ساختمان در جهان، بنایی به نام اوریل چمبرز (Oriel Chambers) است که در سال ۱۸۶۴ میلادی در شهر لیورپول انگلستان ساخته شد. معمار این بنای تاریخی، پیتر الیس (Peter Ellis) بود. این ساختمان در زمان خود یک شاهکار معماری محسوب میشد، اما تنها ۵ طبقه ارتفاع داشت! یکی از دلایل اصلی محدودیت ارتفاع در آن زمان، عدم اختراع آسانسورهای ایمن مسافربری بود.
شایان ذکر است که دیتیل و جزئیات اجرایی این نمای شیشهای تاریخی، با سیستمهای پیشرفته امروزی تفاوتهای فاحشی داشت. در اوریل چمبرز، تماماً از قابهای سنگین چدنی و فلزی به عنوان سازه اصلی و نگهدارنده شیشهها استفاده شده بود که در مقایسه با سیستمهای سبک امروزی، وزن بسیار بالایی داشت.
تولد نماهای شیشهای مدرن (کرتین وال)
تکامل تاریخچه نمای شیشه ای در دهه ۱۹۲۰ میلادی سرعت گرفت. اولین نماهای شیشهای که ساختاری نزدیک به دیتیلها و استانداردهای امروزی داشتند، در ساختمان باهاوس (Bauhaus) در شهر دسائو آلمان و همچنین ساختمان هولیدی (Hallidie Building) در سانفرانسیسکو کالیفرنیا (ساخته شده در سال ۱۹۱۸) به اجرا درآمدند. این ساختمانها طلایهدار استفاده از دیوارهای پردهای (Curtain Wall) در جهان بودند.
امروزه، طراحی و اجرای نما شیشه ای کرتن وال دیگر تنها یک کار هنری نیست، بلکه به یک علم کاملاً پیچیده، تخصصی و مهندسی تبدیل شده است. مهندسان مدرن با استفاده از تکنولوژیهای نوین نظیر نما شیشه ای اسپایدر (نقطهای) و یا اجرای نمای دوپوسته، شاهکارهایی خلق میکنند که علاوه بر زیبایی، بهینهسازی انرژی را نیز تضمین میکنند.
تلفیق تکنولوژی و امنیت در شیشههای معماری امروز
در گذشته، بزرگترین دغدغه معماران در استفاده از شیشه، شکنندگی و انتقال شدید حرارت بود. اما امروزه با پیشرفت تکنولوژی، این موانع به طور کامل برطرف شدهاند. به عنوان مثال، استفاده از مقاطع آلومینیومی پیشرفته مانند درب و پنجره آلومینیومی ترمال بریک، انتقال حرارت را به صفر رسانده است.
از سوی دیگر، شیشههای مورد استفاده در نما نیز دچار دگرگونی شدهاند. مهندسان برای کنترل تابش خیرهکننده آفتاب و حفظ انرژی، از شیشه سان انرژی در معماری بهره میبرند. همچنین برای پروژههای حساس و برجهای بلندمرتبه، تامین امنیت جانی و مالی با استفاده از شیشه ضد گلوله یا ضد سرقت (و شیشههای لمینت ساختمانی) به یک استاندارد غیرقابل چشمپوشی تبدیل شده است.
پرسشهای متداول
۱. چرا در ساختمانهای قدیمی از نمای شیشهای استفاده نمیشد؟
در گذشته، دیوارهای بیرونی ساختمان نقش «باربر» را داشتند و وزن کل سقف و سازه را تحمل میکردند. به همین دلیل، ایجاد پنجرههای بزرگ و استفاده وسیع از شیشه، باعث ضعیف شدن دیوار و ریزش ساختمان میشد.
۲. اولین نمای شیشهای ساختمان در جهان کدام است؟
ساختمان «اوریل چمبرز» (Oriel Chambers) واقع در شهر لیورپول انگلستان، که در سال ۱۸۶۴ توسط پیتر الیس طراحی و ساخته شد، به عنوان اولین ساختمان با نمای شیشهای در جهان شناخته میشود.
۳. انقلاب پیدایش نماهای شیشهای مدرن (کرتین وال) چگونه شکل گرفت؟
با پیشرفت صنعت فولاد و بتن آرمه، مهندسان توانستند بار ساختمان را به ستونها منتقل کنند. این کار باعث شد دیوارهای بیرونی از تحمل بار رها شوند (دیوار غیرباربر) و معماران بتوانند به جای آجر و سنگ، از پوستههای سبک شیشهای برای نما استفاده کنند.
۴. اولین ساختمانهایی که نمای شیشهای مدرن (مشابه امروز) داشتند کدامند؟
ساختمان «هولیدی» در سانفرانسیسکو (۱۹۱۸) و ساختمان مکتب «باهاوس» در آلمان (دهه ۱۹۲۰)، از اولین بناهایی بودند که دیتیل اجرایی نمای آنها (دیوار پردهای) بسیار نزدیک به استانداردهای نمای کرتین وال امروزی بود.
۵. شیشههای به کار رفته در نماهای امروزی چه تفاوتی با گذشته دارند؟
شیشههای قدیمی شکننده، خطرناک و رسانای شدید گرما و سرما بودند. اما امروزه از شیشههای دوجداره (دارای گاز آرگون و پوشش Low-E / سان انرژی) جهت عایق حرارتی، و شیشههای سکوریت و لمینت جهت ایمنی در برابر شکستن و سقوط استفاده میشود.
بدون دیدگاه